Dijital ekosistemlerde çoklu tipleme ve veri ayrıştırma zorunluluklarının rekabet hukuku perspektifinden incelenmesi.

Sektörel Kanca

E-ticaret ve dijital pazaryeri platformlarının pazar gücünü kötüye kullanma iddiaları, küresel tedarik zinciri ve perakende sektörünün dinamiklerini kökten değiştirmektedir. Platformların hem pazaryeri sağlayıcısı hem de aynı pazarda satıcı olarak faaliyet göstermesi, yapısal bir çıkar çatışması doğurmakta ve regülatörlerin denetim mekanizmalarını sertleştirmesine yol açmaktadır. İş dünyası, operasyonel sürekliliği korumak ile ağır idari para cezalarından kaçınmak arasında hassas bir dengede durmaktadır.

Hukuki Analiz

4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde, hâkim durumun kötüye kullanılması yasağı dijital pazarlara sıkı surette uygulanmaktadır. Rekabet Kurulu, platformların kendi alt satıcılarına avantaj sağlayacak algoritma müdahalelerini ve veri kombinasyonlarını yakından incelemektedir. Soruşturma süreçlerinde taraflarca sunulan yapısal ve davranışsal taahhütler, pazarın rekabetçi yapısının tesisi açısından kritik bir enstrüman haline gelmiştir. Bu kapsamda, veri paylaşımının engellenmesi, ayrımcılık yapılmaması ve algoritmik şeffaflığın sağlanması taahhüt metinlerinin omurgasını oluşturmaktadır.

Uyuşmazlıkların teknik özü, platformun platform içi satıcılardan elde ettiği ticari olarak hassas verileri, kendi birinci taraf (first-party) satış faaliyetlerinde kullanıp kullanmadığı noktasında düğümlenmektedir. Kurul, taahhüt mekanizmasını işletirken sadece geleceğe yönelik beyanları yeterli görmemekte, bağımsız denetçiler tarafından denetlenebilir ve teknik olarak izole edilmiş veri duvarlarının (clean room) kurulmasını şart koşmaktadır. Bu doğrultuda, tescilli algoritmaların işleyiş mantığı ve veri tabanı mimarisi, tahkikat süreçlerinin en önemli delil unsurları arasında yer almaktadır.

Projeksiyon

Gelecek dönemde, dijital pazaryerlerine yönelik regülasyonların Avrupa Birliği Dijital Pazarlar Yasası (DMA) ile tam uyumlu hale getirilmesi kaçınılmazdır. Bu durum, eşik üstü platformların “kapı tutucu” (gatekeeper) olarak ilan edilmesini ve henüz bir ihlal incelemesi başlamadan önce ex-ante (öncül) yükümlülüklere tabi tutulmasını beraberinde getirecektir. Şirketlerin, rekabet uyum programlarını dijital varlıkları da kapsayacak şekilde genişletmesi hukuki risk yönetiminin temel şartıdır.